Albumy Arctic Monkeys najlepiej czytać jak zapis bardzo świadomej ewolucji: od surowego, gitarowego startu przez mroczniejszy środek kariery aż po bardziej filmowe, oszczędne końcówki katalogu. Poniżej porządkuję wszystkie najważniejsze płyty studyjne, wyjaśniam, czym różnią się między sobą i podpowiadam, od której zacząć odsłuch, jeśli chcesz szybko złapać sens całej dyskografii.
Najważniejsze fakty o albumach Arctic Monkeys
- Arctic Monkeys mają 7 albumów studyjnych; ostatnim jest The Car.
- W oficjalnym katalogu zespołu znajduje się też Live at the Royal Albert Hall z 2020 roku, ale to album koncertowy.
- Debiut i Favourite Worst Nightmare to najszybszy, najbardziej gitarowy etap zespołu.
- Humbug otwiera mroczniejszy rozdział, a AM jest największym komercyjnym przełomem.
- Tranquility Base Hotel & Casino i The Car pokazują bardziej powolne, eleganckie i filmowe oblicze zespołu.
- Jeśli chcesz zacząć od jednej płyty, najbezpieczniejszym wyborem jest AM; jeśli wolisz surową energię, zacznij od debiutu.
Albumy studyjne Arctic Monkeys w kolejności wydania
Najczytelniej ogląda się tę dyskografię po prostu chronologicznie. Wtedy widać, że zespół nie nagrywał w kółko tej samej płyty, tylko co kilka lat przesuwał ciężar w inną stronę. Dla mnie to jedna z najciekawszych rzeczy w ich katalogu: każda kolejna płyta nie tyle powtarza poprzednią, ile reaguje na nią i próbuje powiedzieć coś nowego.
| Pozycja | Album | Rok | Co warto zapamiętać |
|---|---|---|---|
| 1 | Whatever People Say I Am, That’s What I’m Not | 2006 | Surowy debiut, szybkie gitary i teksty o nocnym życiu; świetny punkt wejścia dla fanów klasycznego indie rocka. |
| 2 | Favourite Worst Nightmare | 2007 | Wciąż energiczny, ale lepiej poukładany i ostrzejszy; tu zespół pokazuje, że debiut nie był jednorazowym strzałem. |
| 3 | Humbug | 2009 | Mroczniejsza i bardziej psychodeliczna płyta, z większą przestrzenią i cięższym klimatem. |
| 4 | Suck It and See | 2011 | Bardziej melodyjna i pogodniejsza, z wyraźnym zwrotem w stronę klasycznego rocka. |
| 5 | AM | 2013 | Największy przebój katalogu: gęstszy groove, mocniejsze refreny i stadionowy rozmach. |
| 6 | Tranquility Base Hotel & Casino | 2018 | Najbardziej nieoczywista płyta w dyskografii, oparta bardziej na pianinie i atmosferze niż na gitarach. |
| 7 | The Car | 2022 | Elegancki, filmowy finał jak dotąd ostatniego etapu zespołu; wolniejszy, bardziej wyciszony i dopracowany. |
| 8 | Live at the Royal Albert Hall | 2020 | Oficjalny album koncertowy z występu z 2018 roku; ważny dodatek, ale nie część studyjnej dyskografii. |
Jeśli ktoś pyta o pełen katalog, zawsze doprecyzowuję jedno: studyjnych płyt jest siedem, a koncertowy zapis z Royal Albert Hall warto traktować osobno. To porządkuje temat bez zbędnego mieszania formatów. Dalej najciekawsze staje się już nie to, ile tych płyt jest, ale jak bardzo różnią się od siebie.
Jak zmieniało się brzmienie z płyty na płytę
Start, który zbudował legendę
Debiut był dokładnie tym, czym powinien być pierwszy mocny album zespołu z Sheffield: szybki, bezpośredni i pełen energii. Słychać tu jeszcze brud garażowego grania, ale też zaskakującą pewność w pisaniu refrenów. To nie jest tylko płyta „na fali” internetu i młodzieńczego hałasu. To album, który bardzo dobrze znosi czas, bo ma wyraźny charakter i nie udaje niczego bardziej eleganckiego, niż jest w rzeczywistości.
Favourite Worst Nightmare robi ważny krok dalej. Brzmi ciaśniej, ostrzej i dojrzalej, ale nie traci pędu. Jeśli debiut był wybuchem, to druga płyta pokazuje, że zespół potrafi ten wybuch utrzymać i skleić w spójny zestaw piosenek. W praktyce właśnie tutaj zaczyna się prawdziwa tożsamość Arctic Monkeys, a nie tylko ich medialny start.
Mroczniejszy środek kariery
Humbug to moment, w którym zespół celowo odsuwa się od łatwych porównań z własnym debiutem. Pojawia się większy ciężar, więcej cienia i mniej oczywistych melodii. To płyta, która zwykle dzieli słuchaczy, ale właśnie dlatego jest tak ważna: pokazuje, że Arctic Monkeys nie chcieli zostać zamrożeni w roli „tej szybkiej indie rockowej kapeli”.
Suck It and See łagodzi ten skręt, ale nie cofa zespołu do punktu wyjścia. Jest bardziej klasycznie rockowa, bardziej otwarta melodycznie i mniej nerwowa. Dla mnie to bardzo cenna płyta przejściowa, bo spina stare i nowe bez sztucznego kompromisu. Słychać, że zespół wie już, co potrafi, ale jeszcze nie zamyka sobie drogi do zmiany.
Przeczytaj również: Urszula Dudziak - Od czego zacząć? Przewodnik po jej muzyce
Przełom stadionowy i jego konsekwencje
AM to album, który wyniósł Arctic Monkeys na poziom globalnego fenomenu. Nie dlatego, że nagle stał się „łatwiejszy”, tylko dlatego, że połączył mocny puls, bardzo chwytliwe melodie i bardziej zmysłowy sposób prowadzenia utworów. Tu słychać, jak duże znaczenie ma produkcja: wszystko jest bardziej zwarte, cięższe i bardziej pewne siebie. Jeśli ktoś zna zespół tylko z jednego albumu, bardzo często będzie to właśnie ta płyta.
Po takim sukcesie łatwo byłoby się zatrzymać i powielać sprawdzony przepis. Arctic Monkeys wybrali jednak trudniejszą drogę. Tranquility Base Hotel & Casino odcina się od gitarowego schematu, budując klimat wokół pianina, narracyjnych tekstów i dziwnego, pół-luksusowego, pół-kosmicznego nastroju. To nie jest płyta od pierwszego odsłuchu, ale jeśli dasz jej czas, działa zaskakująco konsekwentnie.
The Car idzie jeszcze dalej w stronę elegancji i filmowości. Jest spokojniejszy, bardziej oszczędny i mniej oczywisty rytmicznie. Ja odbieram go jako płytę bardzo świadomą: mniej zależy jej na natychmiastowym efekcie, bardziej na atmosferze i detalach aranżacyjnych. To dobry finał obecnego etapu, bo pokazuje zespół, który nie musi już nikomu udowadniać, że potrafi pisać duże rockowe hity.
Ta zmiana brzmienia prowadzi wprost do pytania, od której płyty najlepiej zacząć, jeśli chcesz wejść w katalog bez błądzenia po omacku.
Od której płyty zacząć słuchanie, żeby szybko złapać sens zespołu
W praktyce nie ma jednego poprawnego wejścia, ale są wejścia rozsądniejsze od innych. Jeśli chcesz zrozumieć, dlaczego Arctic Monkeys byli tak ważni dla współczesnego rocka, pierwszy wybór zwykle zależy od tego, co już lubisz.
- Jeśli cenisz energię i gitarowy nerw, zacznij od debiutu. To najprostsza droga do poczucia, skąd wzięła się ich sława.
- Jeśli chcesz najmocniejszych singli, wybierz AM. Ta płyta ma największy zestaw utworów, które od razu wchodzą do głowy.
- Jeśli lubisz mroczniejszy klimat, sięgnij po Humbug. To album, który najlepiej pokazuje ich mniej oczywistą stronę.
- Jeśli interesuje cię bardziej artystyczny zwrot, przesłuchaj od razu Tranquility Base Hotel & Casino i The Car. To płyty, które najmocniej odchodzą od standardowego rockowego schematu.
Gdybym miał polecić tylko jedną ścieżkę odsłuchu, ułożyłbym ją tak: debiut, Humbug, AM, a potem późne albumy. Taki układ pozwala najpierw złapać fundamenty, potem zobaczyć zwrot, a na końcu docenić dojrzałość i ryzyko, które zespół podejmuje na późniejszych płytach. To prowadzi do ostatniego doprecyzowania, bo przy tej dyskografii łatwo pomylić rzeczy, które wcale nie są tym samym.
Co jeszcze warto wiedzieć, zanim uznasz katalog zespołu za zamknięty
Najczęstsze nieporozumienie dotyczy liczby albumów. Jeśli mówimy o płytach studyjnych, Arctic Monkeys mają ich siedem i na dziś The Car pozostaje ostatnią z nich. Jeśli jednak zaglądasz do oficjalnego katalogu muzycznego zespołu, zobaczysz także Live at the Royal Albert Hall z 2020 roku, czyli pełnoprawny album koncertowy, a nie kolejny studyjny rozdział.
To rozróżnienie ma znaczenie, bo inaczej czyta się płytę nagraną w studio, a inaczej zapis jednego koncertu. W przypadku Arctic Monkeys ma ono jeszcze jeden plus: pozwala docenić, że ich rozwój nie polegał wyłącznie na kolejnych singlach, ale na wyraźnych zmianach sposobu myślenia o całym albumie. I właśnie dlatego ich dyskografię najlepiej traktować jak spójną opowieść o dojrzewaniu zespołu, a nie tylko listę tytułów do odhaczenia.
Jeśli chcesz słuchać ich świadomie, zacznij od chronologii, a potem wracaj do płyt, które najbardziej cię złapały. W tej dyskografii każda kolejna próba odsłuchu zwykle odkrywa coś nowego, bo Arctic Monkeys rzadko nagrywali album tylko po to, żeby brzmieć tak samo jak poprzednio.
