Dymitr Szostakowicz - Życie i twórczość wielkiego kompozytora z ZSRR

Dymitr Szostakowicz - Życie i twórczość wielkiego kompozytora z ZSRR
Autor Marcelina Głowacka
Marcelina Głowacka26.10.2023 | 6 min.

Szostakowicz kompozytor to jedna z największych i najbardziej wpływowych postaci w historii muzyki XX wieku. W ciągu swojego długiego życia stworzył ogromny i różnorodny dorobek artystyczny, łączący awangardę z tradycją rosyjską. Jego twórczość była wielokrotnie atakowana przez władze Związku Radzieckiego, ale mimo to Szostakowicz pozostał nieugięty i wierny swoim ideałom. Artykuł przybliża barwną biografię i najważniejsze dzieła tego wybitnego kompozytora, który zmagał się z reżimem komunistycznym, by stworzyć muzykę prawdziwą i autentyczną.

Kluczowe wnioski:
  • Szostakowicz był nowatorskim kompozytorem, łączącym eksperyment z tradycją.
  • Jego twórczość była atakowana przez władze ZSRR jako formalistyczna.
  • Stworzył wielkie dzieła symfoniczne, kameralne, operowe i filmowe.
  • Był autorem ponad 150 utworów, w tym 15 symfonii.
  • Zmagał się z uciskiem reżimu, pozostając wierny własnym ideałom.

Szostakowicz – skandalistyczne życie kompozytora

Dymitr Szostakowicz urodził się w 1906 roku w Petersburgu. Od najmłodszych lat wykazywał nieprzeciętny talent muzyczny, który rozwijał studiując fortepian i kompozycję w Konserwatorium Petersburskim. Już jako nastolatek zyskał sławę skandalisty, komponując awangardowe, eksperymentalne utwory. W młodości prowadził bujne życie towarzyskie, nadużywał alkoholu i hazardu. Jego awanturniczy, bohemski styl bycia oraz nowatorskie kompozycje były solą w oku ówczesnej władzy.

W czasach stalinowskich oskarżano Szostakowicza o formalizm i brak zaangażowania ideologicznego. Krytyka reżimu była dla niego traumatycznym przeżyciem, lecz mimo nacisków pozostał wierny własnym ideałom. Życie prywatne kompozytora także było burzliwe - dwukrotnie się żenił, a jego druga żona Nina była od niego młodsza o prawie 30 lat.

Szostakowicz prowokował swoją postawą i wyglądem - nosił okulary i nie strzygł włosów, co było nie do przyjęcia w Związku Radzieckim. Uważany był za osobę nerwową, skrytą i introwertyczną. Jednocześnie potrafił bawić się do białego rana w towarzystwie przyjaciół. Jego barwna i skomplikowana osobowość znalazła odzwierciedlenie w muzyce.

Muzyka Szostakowicza – od agresji do liryzmu

Dymitr Szostakowicz był kompozytorem niezwykle wszechstronnym. W jego dorobku znajdują się utwory symfoniczne, kameralne, operowe, baletowe i filmowe. Styl muzyczny Szostakowicza ewoluował od awangardowej agresji wczesnych lat, gdy eksperymentował z atonalnością i dysonansem, do bardziej lirycznych, introspektywnych dzieł późniejszych.

Częstym motywem w jego twórczości jest groteska, sarkazm i absurd, będące odbiciem terroru panującego w ZSRR. Jednocześnie w wielu utworach, jak słynnej 5. Symfonii, Szostakowicz wyraża głęboki humanizm i wiarę w siłę człowieka. Kontrastuje agresywne pasaże z lirycznymi partiami solowymi instrumentów i przejmującymi melodiami.

Wpływy jazzu i awangardy

Wczesne kompozycje Szostakowicza łączą wpływy awangardy zachodniej z nowoczesnym językiem muzycznym. Słychać w nich echa dodekafonii Schönberga, ale też rytmów jazzu i muzyki tanecznej. Szostakowicz wprowadzał do swoich utworów efekty perkusyjne, wykorzystywał nietypowe zestawienia instrumentów. Dzięki temu jego muzyka brzmiała świeżo i nowocześnie.

Czytaj więcej: Święto Wiosny Balet Strawiński - Historia i Opinie

Najsłynniejsze dzieła Dymitra Szostakowicza

Do najwybitniejszych osiągnięć Szostakowicza zalicza się przede wszystkim monumentalne symfonie, będące zwierciadłem jego wewnętrznych rozterek. Najsłynniejsze to 5, 7, 8 i 10 Symfonia. Ponadto napisał m.in. concerti grossi, suitę jazzową, utwory kameralne oraz balety i opery, jak „Nos” czy „Lady Macbeth mceńskiego powiatu”.

5. Symfonia Szostakowicza powstała w najciemniejszym okresie stalinizmu i stała się wyrazem oporu wobec reżimu. Z kolei tragiczna 7. Symfonia, zadedykowana oblężonemu Leningradowi, wzrusza słuchaczy na całym świecie swoim humanitaryzmem.

Ogromnym przebojem była jazzowa Suita na orkiestrę, łącząca rozrywkowy charakter z wirtuozerią orkiestracji. Szostakowicz napisał też muzykę do wielu filmów, która stała się nieodłączną częścią tych arcydzieł kina.

Wpływ reżimu ZSRR na twórczość kompozytora

Dymitr Szostakowicz - Życie i twórczość wielkiego kompozytora z ZSRR

Całe życie i twórczość Dymitra Szostakowicza naznaczone były piętnem systemu totalitarnego. Choć starał się nie angażować politycznie, jego nowatorskie kompozycje spotykały się ze zdecydowaną krytyką ze strony władz. Za szczególnie kontrowersyjne uznano modernistyczną operę „Nos” i 1. Symfonię.

Po opublikowaniu artykułu „Chaos zamiast muzyki” Szostakowicz popadł w niełaskę - oskarżono go o formalizm, brak melodyjności i elitaryzm. Przerażony represjami kompozytor publicznie wyparł się dotychczasowej twórczości i skomponował przesłodzoną 5. Symfonię, co na pewien czas przywróciło go do łask.

Mimo nacisków Szostakowicz nigdy nie uległ w pełni socrealistycznej estetyce. W późniejszych symfoniach wyrażał głęboki dramatyzm, ironię i sprzeciw wobec reżimu. Jego muzyka na zawsze pozostała symbolem oporu.

Oskarżenia o formalizm i krytyka władz

W 1936 roku Stalin uczynił Szostakowicza obiektem nagonki za rzekomy formalizm i brak prostoty w muzyce. Na łamach „Prawdy” ukazał się artykuł „Chaos zamiast muzyki”, potępiający nowatorską operę „Lady Macbeth”.

Kompozytor został oskarżony o wynaturzenia, eksperymenty formalistyczne i oderwanie od mas. Sugerowano, że jego muzyka jest niezrozumiała i szkodliwa dla społeczeństwa. Szostakowiczowi groziły poważne represje ze strony NKWD.

Przerażony kompozytor publicznie wyparł się swojej muzyki, wyrzekł formalizmu i napisał przesłodzoną 5. Symfonię, aby udobruchać władze. Jednak nigdy nie poddał się całkowicie socrealizmowi, a w późniejszych dziełach wyrażał głęboki dramatyzm i sprzeciw.

Nagrody i sukcesy artystyczne Szostakowicza

Dymitr Szostakowicz za życia zdobył uznanie zarówno w Związku Radzieckim, jak i na świecie. Czterokrotnie otrzymał Stalinowską Nagrodę Państwową (1941, 1942, 1946, 1950), a także wiele innych prestiżowych wyróżnień.

Jego utwory grywano na całym świecie, a słynna 7. Symfonia z miejsca zyskała status arcydzieła. Wielkie uznanie przyniosły mu również balety i muzyka filmowa. Szostakowicz był uhonorowany tytułami Bohatera Pracy Socjalistycznej i Ludowego Artysty ZSRR.

Po śmierci w 1975 roku został pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie. Uznawany jest za jednego z największych kompozytorów XX wieku i symbol niezłomnej postawy artysty wobec totalitaryzmu.

Podsumowanie

Dymitr Szostakowicz był jednym z najwybitniejszych kompozytorów XX wieku, którego burzliwe życie i twórczość na zawsze wpisały się w historię muzyki. Ten genialny Rosjanin stworzył bogaty i różnorodny dorobek, od awangardowych symfonii po filmową muzykę. Cała jego droga twórcza naznaczona była piętnem reżimu komunistycznego.

Szostakowicz prowokował swoją postawą - był skandalistą, buntownikiem, wizjonerem. Jego nowatorskie dzieła spotykały się z surową krytyką władz ZSRR, które zarzucały mu formalizm i brak prostoty. Mimo zastraszania i represji Szostakowicz nigdy nie uległ całkowicie socrealizmowi.

W swoich późniejszych kompozycjach wyrażał głęboki dramatyzm, ironię i sprzeciw wobec totalitaryzmu. Stworzył monumentalne arcydzieła, jak symfonie Leningradzka czy Żałobna, które na zawsze wpisały się w kanon muzyki poważnej. Szostakowicz pozostał wierny ideałom prawdy i wolności.

Dziś Dymitr Szostakowicz uznawany jest za jednego z najwybitniejszych twórców swoich czasów, którego dzieła stanowią muzyczny komentarz do okrucieństw XX wieku. Jego postawa jest symbolem niezłomności artysty w obliczu ucisku i ingerencji politycznej w sztukę.

5 Podobnych Artykułów

  1. Muzyczny sklep z instrumentami i akcesoriami | Topowe marki
  2. Tureckie seriale podbijają serca Polaków | Sprawdź dlaczego
  3. Stabat Mater Dolorosa - Co warto wiedzieć o tym utworze muzycznym
  4. Jakie są Instrumenty Muzyczne - Nazwy 150 Popularnych Instrumentów i Ich Rodzaje
  5. Mieczysław Karłowicz - Życiorys Polskiego Kompozytora i Etnografa
tagTagi
shareUdostępnij artykuł
Autor Marcelina Głowacka
Marcelina Głowacka

Jestem dziennikarką muzyczną piszącą o muzyce alternatywnej. W moich artykułach opisuję koncerty niszowych zespołów, wywiady z artystami, recenzuję płyty. Mój styl jest lekki i dynamiczny. Chcę zarażać czytelników pasją do muzyki.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze(0)

email
email

Polecane artykuły