Gdy po „Smells Like Teen Spirit” włączasz „Would?” Alice in Chains, od razu słychać, że grunge nie mieści się w jednym gitarowym brzmieniu. Najczęściej kojarzy się z ciężkimi riffami, szorstkim wokalem i sceną Seattle, choć te cechy opisują tylko część zespołów związanych z tym nurtem.

Grunge łączy punkową surowość z ciężarem rocka, ale brzmi różnie
- Początki: nurt wyrósł z niezależnej sceny północno-zachodnich Stanów Zjednoczonych w połowie lat 80.
- Brzmienie: częste są przesterowane gitary i kontrasty między spokojniejszą zwrotką a głośnym refrenem.
- Różnice: Nirvana, Soundgarden, Alice in Chains i Mudhoney rozwijały odmienne odmiany ciężkiego rocka.
- Dobry punkt startu: zestaw „Superfuzz Bigmuff” Mudhoney z „Nevermind” Nirvany, by usłyszeć różnicę między surowym undergroundem a przebojową formą.
Grunge wyrósł ze sceny Seattle, zanim trafił do radia
Jego początki łatwiej zrozumieć jako historię lokalnej sieci zespołów i małych wytwórni niż jako narodziny jednego, gotowego stylu. Ważnym wczesnym dokumentem tej sceny była składanka „Deep Six”, wydana w 1986 roku przez C/Z Records. Znalazły się na niej między innymi utwory Green River, Soundgarden i Melvins, a samo miasto Seattle umieszcza ją w swojej oficjalnej historii muzyki jako wczesny zapis nowego połączenia punka i heavy metalu. Historia muzyki Seattle
Sub Pop pomogło wypromować lokalnych wykonawców, lecz scena nie zaczęła się od Nirvany ani nie ograniczała do jednej wytwórni. Zanim „Nevermind” przyniosło grunge’owi masową publiczność, istniały już nagrania Green River, Mudhoney czy Soundgarden, tworzone w obiegu niezależnym i klubowym.
Przester i kontrast głośności mówią więcej niż „brudne” brzmienie
Charakterystyczna gitara często brzmi szorstko i ciężko, ale sam przester nie wystarcza, by rozpoznać grunge. Równie przydatny trop to kontrast dynamiki: spokojniejszy, oszczędny fragment nagle ustępuje miejsca głośnemu refrenowi, jak w „Smells Like Teen Spirit”.
Ten efekt dobrze słychać też na albumie „Nevermind”, gdzie proste, chwytliwe melodie spotykają się z mocnym gitarowym atakiem. Inny ciężar mają „Badmotorfinger” Soundgarden, z bardziej rozbudowanymi riffami, i „Dirt” Alice in Chains, gdzie mrok budują również harmonie wokalne. Zestawienie tych płyt podważa popularne uproszczenie, że każdy zespół grunge’owy brzmi tak samo. Charakterystyka grunge’u w AllMusic
Cztery zespoły pokazują, jak szeroki był nurt
Jeśli chcesz szybko usłyszeć różnice, zacznij od utworów, które nie próbują udawać jednej wspólnej recepty. Mudhoney w „Touch Me I’m Sick” stawia na zadziorny, garażowy atak; Nirvana w „Come as You Are” łączy ciężar z wyrazistą melodią; Soundgarden w „Outshined” brzmi bardziej metalowo; a Alice in Chains w „Would?” opiera napięcie na mrocznym riffie i charakterystycznym współbrzmieniu głosów.
Te przykłady mają znaczenie także dla nazwy gatunku: grunge bywał etykietą przypinaną zespołom z tej samej sceny, choć ich muzyka wyraźnie się różniła. W pracy poświęconej grunge’owi i „Seattle Sound” Linnea Zeiner opisuje nurt jako zjawisko związane z miejscem i wspólnotą muzyków, a nie wyłącznie zestaw cech dźwięku. Analiza grunge’u i Seattle Sound Linnei Zeiner
Wybierz album według tego, jakiego ciężaru szukasz
Masz ochotę na krótkie, ostre uderzenie czy na rozbudowane partie gitar? Ten wybór podpowiada, od której płyty zacząć, a nie sama etykieta gatunkowa.
| Jeśli wolisz… | Zacznij od… | Usłyszysz przede wszystkim… |
|---|---|---|
| Surowy, garażowy atak | Mudhoney, „Superfuzz Bigmuff” | Fuzz, krótki format i punkową energię |
| Mocne melodie i wyraźne kontrasty | Nirvana, „Nevermind” | Przejścia od spokojniejszych zwrotek do głośnych refrenów |
| Cięższe, bardziej rozbudowane riffy | Soundgarden, „Badmotorfinger” | Metalowy ciężar i mniej oczywiste rozwiązania gitarowe |
| Mroczny klimat i harmonie wokalne | Alice in Chains, „Dirt” | Gęste brzmienie oraz splecione partie głosów |
Uważam, że najlepszym pierwszym krokiem jest zestawienie „Superfuzz Bigmuff” z „Nevermind”, bo różnica między surową energią Mudhoney a popową precyzją Nirvany od razu pokazuje rozpiętość grunge’u. Jeśli po takim odsłuchu bardziej pociągają cię ciężkie riffy niż przebojowe refreny, przejdź do Soundgarden i Alice in Chains.
Grunge najłatwiej uchwycić w różnicach między zespołami
W słuchawkach grunge może zabrzmieć jak szorstki, głośny rock, ale po kilku utworach słychać, że wspólna etykieta przykrywa odmienne pomysły na riff, melodię i wokal. Zacznij od kontrastu dwóch płyt, a potem wybieraj dalsze nagrania według tego, co najbardziej przyciąga ucho: garażowej surowości, chwytliwych refrenów, ciężaru albo mrocznych harmonii.