Gitara brzmi zbyt jasno, a partie rockowe lub metalowe nie mają oczekiwanej głębi? Strojenie całego instrumentu o jeden ton w dół może zmienić charakter brzmienia bez zmiany układu akordów. Wyjaśniam, czym jest d standard tuning, jak nastroić gitarę do układu DGCFAD, czym różni się on od Drop D oraz jak uniknąć problemów z luźnymi strunami.
Najważniejsze informacje o strojeniu D standard
- Układ strun od najgrubszej do najcieńszej to D-G-C-F-A-D.
- Każda struna jest obniżona o jeden cały ton względem stroju E standard.
- W porównaniu z Drop D zmienia się cały zestaw sześciu strun, a nie tylko najgrubsza.
- Brzmienie staje się ciemniejsze, niższe i cięższe, ale struny tracą część napięcia.
- Do regularnego grania często lepiej sprawdzą się grubsze struny i kontrola menzury po zmianie stroju.
Co dokładnie oznacza strój D standard
Angielskie określenie d standard tuning oznacza obniżenie każdej struny gitary o dwa półtony względem najpopularniejszego stroju E standard. Zamiast E-A-D-G-B-E otrzymujemy więc D-G-C-F-A-D, licząc od najgrubszej struny do najcieńszej.
| Struna | E standard | D standard | Zmiana |
|---|---|---|---|
| 6. najgrubsza | E | D | -2 półtony |
| 5. | A | G | -2 półtony |
| 4. | D | C | -2 półtony |
| 3. | G | F | -2 półtony |
| 2. | B | A | -2 półtony |
| 1. najcieńsza | E | D | -2 półtony |
Najważniejsza rzecz dla początkujących jest prosta: kształty akordów pozostają takie same, ale ich rzeczywista wysokość spada o cały ton. Jeśli zagrasz chwyt E-dur, usłyszysz dźwięk D-dur. To właśnie dlatego ten strój bywa wygodny dla wokalistów, którzy potrzebują niższej tonacji, a gitarzysta nie chce uczyć się całego utworu od nowa.
Przy częstym użyciu nie traktowałbym go jednak jako zwykłego „opuszczenia wszystkich kluczyków”. Zmienia się napięcie strun, reakcja instrumentu i intonacja, czyli zgodność dźwięków na kolejnych progach. Sam tuner pokaże poprawne nuty, ale nie zagwarantuje jeszcze dobrze ustawionej gitary.
Jak nastroić gitarę do układu DGCFAD
Najłatwiej użyć tunera chromatycznego, który rozpoznaje każdą nutę niezależnie od wybranego stroju. W aplikacji lub tunerze nie wybieraj automatycznie gotowego trybu E standard. Ustaw struny ręcznie według kolejności D-G-C-F-A-D.
- Zacznij od najgrubszej struny i obniż ją z E do D.
- Następną strunę obniż z A do G.
- Czwartą strunę ustaw z D na C.
- Trzecią obniż z G do F.
- Drugą ustaw z B na A.
- Najcieńszą obniż z E do D.
Po pierwszym przejściu dostrój wszystkie struny jeszcze raz. Zmiana naprężenia całego kompletu powoduje, że szyjka delikatnie reaguje, a wcześniej ustawione struny mogą ponownie odjechać o kilka centów. Przy świeżo założonych strunach robię zwykle dwie lub trzy rundy strojenia, za każdym razem sprawdzając dźwięk od najgrubszej do najcieńszej.
Do kontroli możesz używać także dźwięków referencyjnych. Przy częstotliwości A=440 Hz otwarte struny mają w przybliżeniu następujące częstotliwości: D2 73,42 Hz, G2 98,00 Hz, C3 130,81 Hz, F3 174,61 Hz, A3 220 Hz i D4 293,66 Hz. W praktyce aplikacja tunerowa będzie wygodniejsza, ale te wartości pomagają zrozumieć, że obie struny D nie są tym samym dźwiękiem, tylko dzieli je oktawa.
Czy trzeba od razu regulować gitarę
Jeśli tylko testujesz niższy strój, możesz zacząć od obecnego kompletu. Przy kilku próbach najczęściej wystarczy ponownie nastroić instrument i sprawdzić, czy struny nie brzęczą, akcja nie zmieniła się wyraźnie, a dźwięki na wyższych progach nadal są prawidłowe.
Gdy gitara ma być stale ustawiona w tym stroju, potrzebna może być regulacja pręta napinającego, menzury i wysokości mostka. Nie kręciłbym prętem bez doświadczenia. Mała korekta u lutnika jest bezpieczniejsza niż próba naprawiania zbyt mocno przestawionej szyjki metodą prób i błędów.
Jak zmienia się brzmienie i wygoda gry
Obniżenie wszystkich strun daje gitarze bardziej miękki, ciemny i przestrzenny charakter. Najniższa struna D schodzi o dwa półtony względem E, dzięki czemu riffy zyskują większy ciężar, a akordy otwarte brzmią mniej jasno i bardziej miękko. To nie jest jednak magiczny przycisk do uzyskania mocnego tonu. Dużo zależy od przetworników, wzmacniacza, artykulacji i jakości samego instrumentu.
Przy tych samych strunach napięcie spada wyraźnie, ponieważ zależy od częstotliwości dźwięku. W uproszczeniu obniżenie o cały ton oznacza około 21 procent mniejsze napięcie. W efekcie struny mogą wydawać się luźniejsze, łatwiej uderzać nimi o progi i trudniej utrzymać precyzyjny atak przy mocnym kostkowaniu.
Do elektrycznej gitary o menzurze 24,75 cala często dobrze sprawdza się komplet 10-46 albo 11-49. Przy menzurze 25,5 cala i mocniejszym ataku można rozważyć 11-49 lub 11-52. Nie jest to sztywna reguła, bo znaczenie ma także rodzaj strun, sposób gry i to, czy instrument ma mostek stały, tremolo czy system blokowany.
| Rozwiązanie | Odczucie podczas gry | Kiedy ma sens |
|---|---|---|
| Standardowy komplet 9-42 | Bardzo miękki, możliwe brzęczenie | Delikatna ręka i krótkie testy |
| Komplet 10-46 | Miękki, ale nadal kontrolowany | Uniwersalne granie na gitarze elektrycznej |
| Komplet 11-49 | Stabilniejszy atak i niższa podatność na rozstrajanie | Regularny strój D standard |
| Komplet 11-52 lub 12-54 | Wyraźnie sztywniejszy | Mocne riffy, dłuższa menzura, cięższe brzmienia |
Na gitarze akustycznej trzeba zachować większą ostrożność. Grubszy komplet może poprawić stabilność, ale zbyt duże napięcie może pogorszyć wygodę i nie pasować do konstrukcji instrumentu. W przypadku delikatnej akustycznej gitary zacząłbym od sprawdzenia zaleceń producenta, zamiast od razu zakładać najgrubsze dostępne struny.
D standard a Drop D i inne obniżone stroje
Najczęstsza pomyłka dotyczy utożsamiania tego stroju z Drop D. W Drop D obniżasz wyłącznie szóstą strunę z E do D, więc układ od najgrubszej wygląda tak: D-A-D-G-B-E. W stroju D standard wszystkie struny są niższe: D-G-C-F-A-D.
| Strój | Układ strun | Największa zaleta | Główne ograniczenie |
|---|---|---|---|
| E standard | E-A-D-G-B-E | Najwięcej materiałów edukacyjnych i tabulatur | Najwyższa z opisanych tonacji |
| Eb standard | Eb-Ab-Db-Gb-Bb-Eb | Nieco niższe, miększe brzmienie | Mniejsza różnica niż przy D standard |
| D standard | D-G-C-F-A-D | Niższa tonacja bez zmiany chwytów | Luźniejsze struny i potrzeba kontroli intonacji |
| Drop D | D-A-D-G-B-E | Szybki dostęp do ciężkich akordów na trzech niskich strunach | Tylko jedna struna jest obniżona |
| Drop C | C-G-C-F-A-D | Bardzo niskie, zwarte riffy | Często wymaga grubszych strun i regulacji |
Jeżeli uczysz się utworu zapisanego w D standard, a ustawisz Drop D, tabulatura może przestać pasować do nagrania mimo podobnej nazwy. Z kolei zapis w D standard często zachowuje te same kształty akordów co E standard, tylko cały utwór brzmi niżej. Przed rozpoczęciem ćwiczeń sprawdź oznaczenie stroju w tabulaturze, ponieważ różnica jednej litery potrafi zmienić wszystkie otwarte dźwięki.
Do jakiej muzyki pasuje niższy strój
Ten układ dobrze sprawdza się w rocku, bluesie, doom metalu, heavy metalu i alternatywie, ale nie jest zarezerwowany dla ciężkich gatunków. Niższa tonacja może pomóc wokaliście śpiewać wygodniej, a gitarzyście uzyskać bardziej zaokrąglone akordy bez używania kapodastra.
W repertuarze rockowym można spotkać utwory wykonywane w tym stroju między innymi u zespołów takich jak Motörhead, Mötley Crüe, Pantera czy Blink-182, choć konkretne nagrania i wersje koncertowe trzeba zawsze sprawdzać osobno. Zdarza się, że gitarzysta używa D standard na jednym albumie, a podczas koncertu transponuje partię lub korzysta z innej gitary.
Sam najbardziej doceniam ten strój przy riffach opartych na power chordach i długich, otwartych dźwiękach. Gdy gram dużo akordów w wysokich pozycjach, różnica jest mniej spektakularna. Największy efekt pojawia się wtedy, gdy aranżacja naprawdę wykorzystuje niskie D i C, a nie tylko obniża tonację dla samego wrażenia.
Przeczytaj również: Jak zmienić struny w gitarze elektrycznej - uniknij najczęstszych błędów
Jak nie stracić kontroli nad brzmieniem
- Nie kompensuj luźnych strun wyłącznie mocniejszym przesterem. Najpierw popraw technikę prawej ręki i sprawdź menzurę.
- Po zmianie kompletu odczekaj kilka minut, rozciągnij struny i ponownie sprawdź strojenie.
- Jeśli używasz tremolo, zwróć uwagę na równowagę sprężyn. Zmiana napięcia może przestawić cały mostek.
- Do nagrywania sprawdzaj strój tunerem ustawionym na 440 Hz, chyba że cały zespół świadomie pracuje z inną częstotliwością.
- Nie zakładaj, że każda tabulatura oznaczona jako „D” dotyczy tego samego układu. Czasem chodzi o Drop D albo tonację utworu, a nie o strój gitary.
Jeśli zależy Ci na szybkim przełączaniu między E standard i D standard, praktycznym rozwiązaniem są dwie gitary albo osobny instrument z odpowiednio dobranym kompletem strun. Ciągłe przestrajanie jednej gitary działa, ale z czasem zwiększa ryzyko niestabilnej intonacji i irytującego czekania na ustabilizowanie strun.
Najlepszy sposób na rozpoczęcie gry w D standard
Na początek obniż wszystkie struny w swojej gitarze do D-G-C-F-A-D, zagraj kilka znanych akordów i porównaj ich brzmienie z E standard. Jeśli instrument nie brzęczy, szybko wraca do stroju i zachowuje dobrą intonację, możesz spokojnie ćwiczyć na obecnym komplecie.
Przy regularnym graniu wybrałbym jednak nieco grubsze struny i poświęcił chwilę na kontrolę ustawienia. Najważniejsze nie jest samo niskie D, lecz stabilność całego instrumentu, bo dopiero wtedy niższa tonacja daje pełne, selektywne brzmienie zamiast miękkiego i rozmytego dźwięku.
